Serlevha.Com

 

Magda Szabo’nun, Tarık Demirkan tarafından 

dilimize çevrilen son romanı Katalin Sokağı, Kasım ayında Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlandı.

 

Ancak ölülerin hayalleri yoktur

 

 “O zaman daha bazı insanların aslında gerçekte olduÄŸundan ne kadar uzun bir süre önce ölebildiklerini bilmiyordum.”

 

Katalin Sokağı’nın satır aralarında kalmış bu düşünceler kitabın özeti niteliÄŸinde. Üç komÅŸu ailenin ikinci dünya savaşıyla birlikte sürdürdükleri mutlu hayatlarından nasıl sarsılarak çıkarıldıklarını anlatan bu öykü, hayatın acımasız gerçekleriyle yüzleÅŸmenin insanın hayalleriyle birlikte yaÅŸama dair umutlarını nasıl kaybettirdiÄŸini anlatıyor.   

BudapeÅŸte’de üç aile: Elekesler, Birolar ve Heldler. Üç ailenin kaderini birleÅŸtiren Katalin Sokağı, üç ev ve iç içe üç bahçe. Bu iç içe bahçelerde birlikte büyüyen Binbaşı Biro’nun oÄŸlu Balint, Elekeslerin iki kızı Ä°ren ve Blanka ve Heldlerin kızı Henriett…

Kızların hepsi Balint’e âşıktır, ancak Balint’in kendisine yaşça daha yakın olan Ä°ren’i sevdiÄŸini ve gelecekte onunla evleneceÄŸini Blanka ve Henriett de bilmektedir. SavaÅŸla birlikte baÅŸlayan sıkıntılı ve çokça tedbirli günler sürerken, Ä°ren ve Balint’in niÅŸan gününde Yahudi Heldler ortadan kaybolur. Anne ve babasının ortadan kaybolmasıyla Henriett’e artık komÅŸuları göz kulak olmaktadır ve onu saklamak için ellerinden geleni yaparlar. Saklandığı yerden, evdeki tüm eÅŸyalarının askerler tarafından bahçeye yığıldığını gören Henriett, havanın kararmasını fırsat bilerek bahçelerine geçip son kez eÅŸyalarına sinen kokuları duymak istediÄŸinde bir asker tarafından vurularak öldürülür. Henriett’nin ölümünden sonra ise hiçbir ÅŸey eskisi gibi olamaz geride kalanların hayatlarında. Dağılan, dağıldıktan sonra toparlanamayan,  esasında toparlanmak da istemeyen insanlara dönüşürler. Her ne kadar Ä°ren Balint ile evlenme isteÄŸinde kararlı olsa da, Balint ona geri dönemez. Seneler sonra yaÅŸlandıklarında ve birbirlerini artık sevmedikleri zamanlarda gerçekleÅŸir evlilikleri. Ä°ren, Balint’in hayatına geri dönmesini teslimiyetle kabul eder.

Sakıncalı yazar Szabo

Yazmaya ÅŸiirle baÅŸlayan ve ilk kitabını 1947 yılında yayımlayan Magda Szabo Macaristan’ın en ünlü ve en önemli kadın yazarlarından biri. Ãœlkesindeki politik karışıklıklar nedeniyle sakıncalı kiÅŸiler listesine alınan yazarın bakanlıktaki görevine son verilir ve ücra bir köyde öğretmenlik yapmaya zorlanır. Yine aynı sebeplerden 1949 yılında kendisine verilen Baumgarten Ödülü aynı gün geri alınır. Dönemin yönetimi eserlerini yayınlamasına da engel olduÄŸunda, ÅŸiirle kendini ifade etmekte yetersiz kaldığını hissederek, sürgündeki bu uzun ve sessiz zamanlarında roman yazmaya baÅŸlar. Bundan sonra kaleme aldığı her eserinde savaşı deÄŸil ama savaşın insan merkezli yansımalarını anlatır. Hüzünlü dili, dönem ÅŸartlarını ve onun insan hayatının merkezine yerleÅŸip duygularını, düşüncelerini ve dahası hayallerini nasıl etkilediÄŸini okuyucusuna anlatırken sıcak bir içtenliÄŸe bürünür. Eserleri 42 farklı ülkede yayımlanan, 2003 de en iyi yabancı roman olarak Fransız edebiyat ödülü olan Prix Femina Etranger gibi birçok ödüle layık görülen yazar için Janos Hay "Rock'n roll kadar yoÄŸun, radikal ve çarpıcı." diye bahsediyor. Fakat kendi ülkesinde de hak ettiÄŸi kıymeti görmesi için mevcut yönetimin deÄŸiÅŸmesi ve sakıncalı kiÅŸiler listesinden çıkarılması gerekecekti.

Yazarın, güçlü ve başarılı bir kadının zayıf karakterli bir adama aşkını anlatırken veya onuru için yaşayan bir babanın muhbir kızından bahsederken, birbirine tamamen yabancı bu kavramları bir araya ustalıkla getirmesi ve bütün bunların yanında doğal, samimi ve olağan dilini kaybetmemesiyle dikkat çekiyor. Ülkemizde dört adet çeviri kitabı bulunan Magda Szabo akıcı diliyle, kaderleri savaşın eliyle değişen kahramanlarıyla bizler için halen keşfedilmesi gereken bir hazine.

"bu tanıtım Tûtî kış sayısında yayımlanmıştır."